Wpisz fraze (min 3 znaki)

już dostępna w sprzedaży

Mukowiscydoza (zwłóknienie torbielowate, łac. mucoviscidosis, ang. cystic fibrosis, CF, mucoviscoidosis, mucoviscidosis) – wrodzona, genetycznie uwarunkowana choroba ogólnoustrojowa o różnorodnej ekspresji klinicznej. W klasycznej (pełnoobjawowej) postaci objawia się skłonnością do zapalenia oskrzeli i płuc, niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki, niepłodnością oraz podwyższonym stężeniem chlorków w pocie.
 

Mukowiscydoza jest jedną z najczęstszych chorób genetycznych u ludzi (średnio 1 na 2 500 żywych urodzeń). Dziedziczona jest w sposób autosomalny recesywny. Szczególnie często występuje u Europejczyków i Żydów Aszkenazyjskich[1]. Przyczyną choroby jest mutacja genu odpowiedzialnego za syntezę błonowego kanału chlorkowego CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductance regulator). Gen CFTR umiejscowiony jest na długim ramieniu chromosomu 7. Istnieje wiele mutacji odpowiedzialnych za chorobę, do roku 2003 opisano ich około 500[2]. Są to mutacje najczęściej punktowe, typu missens albo o charakterze małych insercji, mniej często mutacje typu nonsens i na złączach intron-ekson. Tylko wyjątkowo są to duże delecje. Najczęstsza mutacja odpowiada za blisko 70% przypadków choroby i oznaczana jest jako ΔF508; uszkodzenie genu w tym miejscu prawdopodobnie determinuje ciężki przebieg choroby[3]. Mutacja ta polega na delecji trzech nukleotydów, co powoduje usunięcie z sekwencji białka aminokwasu fenyloalaniny. Inne mutacje, np. p.R117H, p.R334W i p.R347P odpowiadają za łagodniejszy przebieg choroby. W Europie Wschodniej i Środkowej, także w Polsce, spotykana jest mutacja del 21 (duża delecja 21800 par zasad), prawie w ogóle nie spotykana w innych populacjach[4]. Mutacja ta też wywołuje ciężką postać choroby, z ciężką niewydolnością trzustki i wczesnym początkiem. U rasy białej częstość mutacji jest następująca[5]:
 

 

Mukowiscydoza objawia się tym, że organizm chorego produkuje nadmiernie lepki śluz, który powoduje zaburzenia we wszystkich narządach posiadających gruczoły śluzowe (m.in. płucach, układzie pokarmowym). Mukowiscydoza jest chorobą ogólnoustrojową, objawiającą się przede wszystkim przewlekłą chorobą oskrzelowo-płucną oraz niewydolnością enzymatyczną trzustki z następowymi zaburzeniami trawienia i wchłaniania. Gruczoły potowe wydalają pot o podwyższonym stężeniu chloru i sodu (tzw. "słony pot").

 

 

Objawy ze strony układu oddechowego 

U ponad 90% chorych występują objawy ze strony układu oddechowego, takie jak:

 

·         przewlekły i napadowy kaszel,

·         nawracające i przewlekłe zapalenia płuc,

·         zapalenie oskrzelików,

·         obturacyjne zapalenia oskrzeli,

·         krwioplucie,

·         przewlekłe zakażenie Pseudomonas aeruginosa i (lub) Staphylococcus aureus,

·         zmiany w płucach widoczne w rtg: nawracająca niedodma, rozdęcie i rozstrzenie oskrzeli,

·         polipy nosa,

·         przewlekłe zapalenie zatok przynosowych.

 

Objawy ze strony przewodu pokarmowego 

Objawy ze strony przewodu pokarmowego występują u około 75% chorych:

 

·         występują obfite, nieuformowane, cuchnące, tłuszczowe stolce od wczesnego dzieciństwa;

·         powiększenie objętości brzucha, niekiedy wypadanie odbytnicy;

·         niedrożność smółkowa (meconium ileus) jelit w okresie noworodkowym, spowodowana czopem gęstej smółki zatykającym jelito grube i jej ekwiwalenty: zespół korka smółkowego, nawracające epizody bólu brzucha z objawami niedrożności przepuszczającej określane jako dystalna niedrożność jelit (DIOS, distal intestinal obstruction syndrome);

·         może wystąpić (4-5% przypadków) wtórna marskość żółciowa wątroby z powodu niedrożności kanalików żółciowych;

·         kamica żółciowa;

·         zaczopowanie przewodów ślinianek gęstą wydzieliną śluzową;

·         skręt jelita w okresie płodowym;

·         gęsty i lepki śluz blokuje przewody trzustkowe, przyjmowane pokarmy nie są odpowiednio trawione (stąd występowanie stolców tłuszczowych - steatorrhoea) doprowadzając do objawów zespołu złego wchłaniania;

·         nawracające zapalenia trzustki. 

 

Podejrzenie

Potwierdzenie rozpoznania

Wskazania do wykonania testu potowego 

·         przewlekły i napadowy kaszel

·         nawracające i przewlekłe zapalenie płuc, zapalenia oskrzelików, obturacyjne zapalenie oskrzeli

·         krwioplucie

·         przewlekłe zakażenie Pseudomonas aeruginosa i (lub) Staphylococcus aureus

·         zmiany radiologiczne :

          - nawracająca niedodma

          - rozdęcie, rozstrzenie oskrzeli

·         polipy nosa

·         przewlekłe zapalenie zatok przynosowych

·         niedrożność smółkowa lub jej ekwiwalenty

·         zespół czopa smółkowego

·         przedłużająca się żółtaczka noworodków

·         cuchnące, tłuszczowe, obfite stolce

·         objawy zespołu złego wchłaniania

·         wypadanie odbytnicy

·         marskość żółciowa wątroby

·         kamica żółciowa

·         nawracające zapalenie trzustki

·         skręt jelita w okresie płodowym

·         chory na mukowiscydozę w rodzinie

·         niedobór masy ciała i wzrostu

·         słony pot

·         palce pałeczkowate

·         odwodnienie hiponatremiczne i zasadowica hipochloremiczna o niejasnej etiologii

·         nawracający obrzęk ślinianek przyusznych

·         acrodermatitis enteropathica

·         hipoprotrombinemia po okresie noworodkowym

·         inne objawy niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach

·         azoospermia lub oligospermia

·         Test potowy, badanie proste i ogólnie dostępne. W pocie stwierdza się podwyższone stężenie jonów chloru i sodu (60-140 mmol/l) (norma wynosi 20-40 mmol/l). U około 10% pacjentów wynik testu jest negatywny.

·         Pomiar przeznabłonkowej różnicy potencjałów w nosie (ang. transepithelial nasal potential difference, NPD) – elektrofizjologiczne badanie błony śluzowej nosa umożliwiające ocenę czynności kanałów chlorkowych przed i po podaniu amiloridu (otwiera dodatkowy kanał chlorkowy). Jest czulszy niż test potowy, lecz dostęp do tej metody mają tylko niektóre kliniki.

·         Chymotrypsyna, względnie elastaza w stolcu, należy badać co najmniej 3 stolce; w mukowiscydozie jest zmniejszona.

·         Diagnostyka genetyczna metoda molekularną, wykrywanie mutacji ΔF508 w około 75% przypadków, dalsze 10% to inne znane mutacje.

Leczenie mukowiscydozy jest wyłącznie objawowe.

 

Leczenie objawów ze strony układu oddechowego:

·         antybiotykoterapia,

·         inhalacja beta-mimetykiem,

·         fizykoterapia,

·         sport,

·         mukolityki,

·         rekombinowana dezoksyrybonukleaza (dornaza α, Pulmozyme) inhalacje preparatu enzymatycznego prowadzą do hydrolizy endogennego DNA, uwalniającego się z granulocytów w przebiegu reakcji zapalnej; przez to zmniejsza lepkość wydzieliny oskrzelowej; niestosowana dotychczas rutynowo, terapia jest kosztowna,

·         terapia tlenowa,

·         przeszczep płuc - przy całkowitej niewydolności płuc. 

 

 

·         niepłodność - prawie wszyscy mężczyźni są niepłodni wskutek niedrożności nasieniowodów

·         cukrzyca, zwykle dopiero u młodzieży, 10-25% pacjentów powyżej 25 roku życia

·         niewydolność serca - prawokomorowa, zaburzenia rytmu

Login:

Hasło:

Zarejestruj się
Przypomnij